Almanya'da Üniversite Not Sistemi ve Sınav Tekrar Hakkı

Kısa cevap: Almanya'da sınav tekrar hakkı için ülke genelinde geçerli tek bir "üç hak" kuralı yoktur. Kaç kez tekrar edebileceğinizi, hangi sürede tekrar etmeniz gerektiğini ve kalırsanız ne olacağını kendi sınav yönetmeliğiniz (Prüfungsordnung), eyaletinizin yükseköğretim yasası ve programınızın kuralları belirler. Bu rehberde Alman not sistemini, tekrar haklarını ve bir sınavdan kaldığınızda atmanız gereken adımları 10 üniversiteden gerçek örneklerle anlatıyoruz.

Son güncelleme: Eylül 2026 · Sınav kuralları eyalete, üniversiteye, fakülteye ve sınav yönetmeliğine göre değişir. · ⚖️ Resmî kural = yasa veya yönetmelikteki düzenleme, 💡 Pratik öneri = deneyime dayalı tavsiye · Örnekler Eylül 2026'da 10 Alman üniversitesinde kontrol edildi; bu evrensel bir kural değildir.

Your Prüfungsordnung and your Prüfungsamt have the final word. Türkçesi: Son sözü her zaman sınav yönetmeliğiniz ve sınav ofisiniz (Prüfungsamt) söyler.

#Almanya'da üniversite not sistemi nasıl işler

Almanya'da üniversite not sistemi Türkiye'dekinin tersine çalışır: Küçük sayı iyi, büyük sayı kötüdür. 1,0 en iyi not, 5,0 ise başarısız nottur.

⚖️ Resmî kural: HRK ve KMK'nın Diploma Supplement (diploma eki) şablonuna göre Alman not sistemi genellikle beş basamaktan oluşur: sehr gut (1, pekiyi), gut (2, iyi), befriedigend (3, orta), ausreichend (4, yeterli) ve nicht ausreichend (5, yetersiz). Ara notlar verilebilir; en düşük geçer not ausreichend (4) seviyesidir [2].

Ara basamakları KMK değil, üniversitelerin sınav yönetmelikleri belirler. İncelediğimiz 10 kurumun tamamında tipik basamaklar şunlardır: 1,0 · 1,3 · 1,7 · 2,0 · 2,3 · 2,7 · 3,0 · 3,3 · 3,7 · 4,0 · 5,0. Bu kurumların birçoğu 0,7, 4,3 ve 4,7 notlarını açıkça hariç tutar; TUM'un genel yönetmeliği (APSO) ise yalnızca 0,7 ve 5,3'ü hariç tutar [12].

KMK'nın 2010 tarihli ortak çerçevesine göre (bugün yerini akreditasyon çerçevesine bırakmıştır) mezuniyet notunun yanında göreli bir not, yani ECTS notu da gösterilir [1].

Almanca belgelerde sık göreceğiniz birkaç terim:

• Prüfungsordnung: Sınav yönetmeliği. Programınıza ait, yasal bağlayıcılığı olan belge.
• Prüfungsamt: Sınav ofisi. Kayıtları, notları ve kararları yöneten birim.
• bestanden / nicht bestanden: Geçti / kaldı.

#1,0'dan 5,0'a notların anlamı

Bu örnekler belirli programlara veya sınav yönetmeliklerine aittir. Kendi sınav yönetmeliğiniz (Prüfungsordnung) farklı olabilir. (These examples refer to specific programmes or examination regulations. Your own Prüfungsordnung may differ.)

Yönetmelikler Eylül 2026'da kontrol edildi.

Modül notları ve genel not ise genellikle bantlarla ifade edilir. Tipik örnek (ör. TUM ve Kiel): 1,5'e kadar sehr gut; 1,6–2,5 gut; 2,6–3,5 befriedigend; 3,6–4,0 ausreichend; 4,0'ın üstü nicht ausreichend.

⚖️ Resmî kural (ortalama hesabı): İncelediğimiz kurumların çoğu ortalamada virgülden sonraki ilk basamağı alır, gerisini yuvarlamadan atar (TUM, RWTH, TU Berlin, KIT, Frankfurt, Köln, TH Köln, FU Berlin). Yani 2,36 ortalama 2,3 olur, 2,4 değil. LMU ve Uni Hamburg WiSo ise iki ondalık basamak tutar.

Türk notunuzu Alman sistemine çevirmek isterseniz KMK'nın yabancı diplomalar için belirlediği "modifiye Bavyera formülü" kullanılır: X = 1 + 3 × (Nmax − Nd) / (Nmax − Nmin). Burada Nmax en yüksek notu, Nmin en düşük geçer notu, Nd sizin notunuzu gösterir; sonuç bir ondalık basamakla ve yuvarlanmadan belirlenir [3]. Üniversiteler bu formülü sıkça kullanır. Not dönüştürücümüz size bu formüle dayalı bir fikir verir.

💡 Pratik öneri: Not dönüştürücüler yalnızca yol gösterir; üniversiteniz veya uni-assist kendi dönüşüm kurallarını uygulayabilir. Resmî not her zaman kurumun hesapladığı nottur.

#Almanya'da geçme notu: 4,0 ve istisnaları

Almanya'da geçme notu, incelediğimiz 10 kurumun tamamında 4,0 ya da notsuz derslerde "bestanden" (geçti) ibaresidir. Ancak "4,0 aldım, kesin geçtim" demeden önce yönetmeliğinizi okuyun; istisnalar var:

• Alt değerlendirmeler: RWTH Aachen Informatik'te bir modüldeki her alt değerlendirmenin ve her sınavın ayrı ayrı en az 4,0 olması gerekir [14]. Yani modül ortalamanız 4,0'ın altında olsa bile tek bir parçadan kalmak modülü geçmenizi engelleyebilir.
• Çoktan seçmeli sınavlar: FU Berlin'de çoktan seçmeli sınavlar puanların %50'siyle geçilir. Göreli bir kural da vardır, ancak baraj hiçbir zaman %40'ın altına inmez [21].
• Notsuz ödevler (Studienleistungen): Bunlar yalnızca "bestanden" veya "nicht bestanden" olarak değerlendirilir; sayısal not yoktur.

💡 Pratik öneri: Modül tanımında (Modulhandbuch) sınavın hangi parçalardan oluştuğuna ve her parça için ayrı bir baraj olup olmadığına bakın.

#"Üç sınav hakkı" efsanesi

Türk öğrenciler arasında en sık duyulan cümle, "Almanya'da her sınav için üç hakkın var" cümlesidir. Bu genelleme yanlıştır. Almanya'da sınav tekrar hakkının sayısı yasa ile ülke genelinde sabitlenmemiştir.

İncelediğimiz 10 kurumdaki tablo şöyle:

• 2 hak: KIT; Goethe Frankfurt WiWi'de seçmeli modüller [16][18]
• 3 hak: RWTH, Uni Hamburg WiSo, Köln WiSo, TH Köln, FU Berlin BWL, Frankfurt'ta zorunlu modüller [14][17][18][19][20][21]
• 4 hak: TU Berlin, dördüncüsü zorunlu danışmanlık görüşmesinden sonra [15]
• Sınırsız ama süreye bağlı: TUM ve LMU [12][13]
• Başvuruyla ek haklar: Köln WiSo ve TH Köln [19][20]

Yönlendirme ve temel sınavlarda (Orientierungsprüfung, Grundlagen- ve Orientierungsprüfung / GOP) hak sayısı çoğu zaman yalnızca ikidir. Tez için genellikle toplam iki deneme vardır (TU Berlin'de üç).

⚖️ Resmî kural (eyalet yasalarından örnekler):

• NRW: Yükseköğretim yasası (HG § 64), tekrar sayısını ve koşullarını sınav yönetmeliğinin düzenlemesini ister; yasada asgari bir sayı yoktur [4].
• Hamburg: HmbHG § 65'e göre öğrenim sürecindeki sınavlar en az iki kez tekrar edilebilir; tez bir kez, ikinci kez ancak gerekçeli istisnai durumlarda [5].
• Berlin: TU Berlin gibi üniversitelerin uygulamasında sınavlar ilke olarak iki kez tekrar edilebilir, zorunlu bölüm danışmanlığından (Studienfachberatung) sonra bir hak daha verilir [15].
• Bavyera: BayHIG Art. 84'e göre tekrarlar normalde altı ay içinde mümkün olmalıdır; yönetmelik serbest bir deneme hakkı (freier Prüfungsversuch) öngörebilir, ama tez için değil [6].

#Erstversuch, Zweitversuch, Drittversuch

Almanca yazışmalarda denemeleriniz şöyle adlandırılır:

• Erstversuch: İlk deneme. Sınava ilk kez girdiğiniz an.
• Zweitversuch: İkinci deneme, yani ilk tekrar.
• Drittversuch: Üçüncü deneme. Hak sayısı üç olan programlarda son şanstır; bu yüzden "üçüncü sınav hakkı" Almanya'da çoğu öğrenci için ciddi bir eşiktir.
• Wiederholungsprüfung: Tekrar sınavı; ikinci ve sonraki denemelerin genel adı.
• Viertversuch / Zusatzversuch: Dördüncü veya ek deneme; yalnızca yönetmelik öngörüyorsa vardır (ör. TU Berlin'de danışmanlık sonrası, Köln ve TH Köln'de ek haklar) [15][19][20].

⚖️ Resmî kural (örnek): KIT Informatik'te yalnızca iki deneme vardır. İkinci bir tekrar sadece istisnai durumlarda başvuruyla mümkündür, karar gerektiğinde rektörlük (Präsidium) düzeyine kadar çıkar; yönlendirme sınavları için bu yol yoktur [16].

💡 Pratik öneri: Bir sınav tekrarının kaçıncı deneme sayıldığını öğrenci portalınızdaki transkriptten (ör. "Versuch 2") kontrol edin. Emin değilseniz Prüfungsamt'a yazılı sorun.

#Wiederholungsprüfung (tekrar sınavı) nasıl işler

Tekrar sınavı, çoğu zaman bir sonraki sınav döneminde veya dönem başındaki telafi sınavında yapılır. İki nokta sık gözden kaçar:

1. Kayıt: Birçok yerde tekrar sınavı kendiliğinden gelmez; her deneme için yeniden kayıt yaptırmanız gerekir. Örneğin TUM'da her tekrar ayrı kayıt ister [12]. Kayıt tarihlerini kaçırmak hakkınızı kaybettirebilir.

2. Sınav biçimi değişebilir: Tekrar sınavı her zaman ilk sınavla aynı formatta olmayabilir. Örnekler:

• Goethe Frankfurt WiWi'de sınav kurulu, yazılı tekrar sınavının yerine sözlü sınav yapılmasına karar verebilir [18].
• KIT'te yazılı tekrar sınavından kalırsanız otomatik olarak sözlü bir telafi sınavı yapılır [16].
• TU Berlin'de sınav yapan hoca, kalınan bir sınavdan sonra sözlü yeniden sınav önerebilir; bu bir hak değildir [15].

⚖️ Resmî kural (Bavyera): Tekrar sürelerini kendi kusurunuzla kaçırırsanız sınav "abgelegt und nicht bestanden" (girilmiş ve başarısız) sayılır [6].

#Sınavı ne zaman tekrar etmeniz gerekir

Almanya'da sınavdan kalınca ne olur sorusunun en kritik kısmı süredir. Tekrar hakkınız olsa bile süreyi kaçırmak, o hakkı fiilen yok edebilir.

⚖️ Resmî kural (örnekler):

• TUM: Normal modül sınavları sınırsız tekrar edilebilir, ama APSO § 10 dönem başına asgari kredi eşikleri koyar. Bu eşikleri tutturamazsanız sonuç kesin başarısızlıktır. Tekrar normalde yaklaşık altı ay içinde veya bir sonraki sınav tarihinde yapılır [12].
• LMU Informatik: Sınırsız deneme, ancak standart öğrenim süresi artı iki dönemin sonunda geçilmemiş sınav kesin başarısız sayılır [13].
• KIT Informatik: Tekrar, ilk başarısızlıktan sonraki dördüncü dönemin sınav döneminin sonuna kadar yapılmalıdır; aksi hâlde sınava girme hakkı kaybedilir [16].
• TH Köln: Ek deneme için sonucun açıklanmasından itibaren bir ay içinde başvurmanız gerekir; başvurmazsanız sınav kesin başarısız sayılır [20].
• Bavyera genel: Tekrarlar normalde altı ay içinde mümkün olmalıdır [6].
• Goethe Frankfurt WiWi: İlk tekrar dönem sonunda veya bir sonraki dönem başında; yönlendirme aşaması üç dönem içinde, derece dokuzuncu dönemin sonuna kadar tamamlanmalıdır [18].
• FU Berlin BWL: En az bir tekrar, izleyen ikinci döneme kadar sunulur [21].
• RWTH Aachen: Genel bir tekrar süresi bulamadık; sınavlar yılda en az iki kez sunulur [14].

💡 Pratik öneri: Sınav sonucunu gördüğünüz gün takviminize üç tarih yazın: tekrar sınavının kayıt dönemi, sınav tarihi ve varsa ek hak başvurusunun son günü.

#Not yükseltmek için sınav tekrarı (Notenverbesserung)

Geçtiğiniz bir sınavı daha iyi not için tekrar etmek (Notenverbesserung, not yükseltme) incelediğimiz kurumların çoğunda mümkün değildir. İstisnalar:

• LMU Informatik: Bir kez, bir sonraki olağan sınav tarihinde not yükseltmeye girilebilir; iyi olan sonuç sayılır [13].
• TH Köln: Derece başına dört ek hakkın ikisi, ilk denemede geçilmiş sınavların notunu yükseltmek için kullanılabilir; iyi olan not geçerlidir [20].
• TUM: Yalnızca program yönetmeliği izin veriyorsa; Informatik'te yok [12].

Bazı kurumlar farklı bir yol sunar: RWTH'de Bachelor öğrencileri standart sürede bitirirlerse 5–30 kredilik notu genel ortalamadan çıkarabilir (Informatik'te 30 krediye kadar) [14]. FU Berlin BWL'de altı dönemde bitiren Bachelor öğrencileri, toplam 12 krediyi aşmayan en fazla iki notlu modülü notsuza çevirebilir [21].

#Freiversuch (sayılmayan deneme hakkı)

Freiversuch, kalırsanız hiç girilmemiş sayılan bir denemedir. Yani kalınan sınav, hak sayınızdan düşmez. Bu imkân yalnızca bazı yönetmeliklerde vardır ve koşulları sıkıdır.

⚖️ Resmî kural (örnekler):

• LMU Informatik: Standart öğrenim süresi içinde kalınan ilk deneme sayılmaz. GOP sınavları ve tez için geçerli değildir [13].
• RWTH Aachen: Bachelor öğrencileri, ilk üç dönemde girdikleri ve kaldıkları en fazla üç yazılı sınavın girilmemiş sayılması için başvurabilir [14]. Kendiliğinden işlemez.
• TU Berlin: Bachelor'da ilk dönemde ilk kez kalınan modül sınavları girilmemiş sayılır [15].

Bavyera yasası tez için serbest deneme hakkını dışarıda bırakır [6].

💡 Pratik öneri: RWTH'deki gibi başvuru gerektiren durumlarda başvuru süresini kaçırmayın; Freiversuch'un otomatik işlediğini varsaymayın.

#Mündliche Ergänzungsprüfung (sözlü tamamlama sınavı)

Mündliche Ergänzungsprüfung, kalınan bir yazılı sınavdan sonra yapılan kısa bir sözlü sınavdır. Amaç, notu "geçer" seviyesine çıkarma şansı vermektir. Bu sınavda en iyi sonuç genellikle 4,0'dır; daha iyi not alamazsınız.

⚖️ Resmî kural (örnekler):

• KIT: Yazılı tekrar sınavından kalınırsa sözlü telafi sınavı otomatik yapılır; en iyi not 4,0 [16].
• RWTH Aachen: Yazılı bir sınavın ikinci tekrarından da kalınırsa başvuruyla sözlü tamamlama sınavı yapılır; sonuç yalnızca 4,0 veya 5,0 olabilir [14].
• TU Berlin: Sınav yapan hoca, kalınan herhangi bir sınavdan sonra sözlü yeniden sınav önerebilir; geçmek için 4,0 gerekir. Bu bir hak değildir [15].

#Farklı sınav türleri

Almanya'da "sınav" sadece yazılı sınav demek değildir. Sık karşılaşılan türler:

• Klausur: Yazılı sınav.
• Mündliche Prüfung: Sözlü sınav.
• Hausarbeit / Seminararbeit: Dönem ödevi / seminer makalesi.
• Praktikum / Labor: Uygulama veya laboratuvar çalışması.
• Projekt: Genellikle grup hâlinde yürütülen proje.

Hak sayısı konusunda önemli bir ayrım vardır: Notlu sınavlar (Prüfungsleistungen) ile notsuz ödevler (Studienleistungen). İncelediğimiz örneklerde notsuz ödevler çoğu zaman sınırsız veya birden fazla kez tekrar edilebilir; örneğin KIT, Goethe Frankfurt ve Köln'de [16][18][19]. Notlu sınavlar ise yukarıdaki hak sınırlarına tabidir.

#Tez için tekrar hakkı

⚖️ Resmî kural (örnekler): Bachelor veya Master tezinden (Abschlussarbeit) kalırsanız genellikle yalnızca bir tekrar hakkınız vardır; tekrarda çoğu zaman yeni bir konu alırsınız (ör. TUM, Goethe Frankfurt) [12][18]. İstisnalar:

• TU Berlin: İki tekrar [15].
• Uni Hamburg WiSo: Bir tekrar; ikinci tekrar yalnızca gerekçeli istisnai durumlarda [17].
• RWTH Aachen: Bir tekrar; yeni tezin üç dönem içinde kaydedilmesi gerekir [14].
• Köln WiSo: Bir tekrar; tezde ek hak kullanılamaz [19].
• TH Köln: Tez için bir tekrar, kolokyum için de bir tekrar [20].

Tez sürecinin tamamı için Almanya'da Bachelor ve Master tezi rehberimize bakın.

#Endgültig nicht bestanden nedir

"Endgültig nicht bestanden" (kesin olarak başarısız), zorunlu bir sınavda yönetmeliğinizin tanıdığı tüm denemeleri veya süreleri tükettiğiniz anlamına gelir. Bu, Almanca sınav ofisi yazışmalarındaki en ağır ifadedir.

⚖️ Resmî kural: Zorunlu bir modülde kesin başarısızlık genellikle o programda sınava girme hakkınızı (Prüfungsanspruch) kaybetmeniz demektir. Seçmeli modüllerde ise seçenek kaldığı sürece çoğu zaman başka bir modüle geçebilirsiniz; örneğin Hamburg WiSo, Goethe Frankfurt WiWi ve RWTH Informatik seçmelilerinde [14][17][18]. Frankfurt'ta dikkat: Üçüncü bir seçmeli modülden de kesin olarak kalırsanız sınav hakkınız sona erer [18].

Önemli nokta: Kesin başarısızlık bir karar (Bescheid) ile bildirilir. Bu kararda itiraz yolları ve süreleri (Rechtsbehelfsbelehrung) yazar. Örneğin Hamburg WiSo, Goethe Frankfurt ve RWTH'de itiraz (Widerspruch) süresi bir aydır [14][17][18].

💡 Pratik öneri: Kararı aldığınız gün itiraz süresinin son gününü not edin. İtiraz etmeyi düşünüyorsanız genel itiraz dilekçesi şablonumuzu başlangıç noktası olarak kullanabilir, ama gerekçeyi kendi durumunuza göre yazmalısınız.

#Prüfungsanspruch'un (sınava girme hakkı) kaybı

Prüfungsanspruch, bir programda sınavlara girme ve derece alma hakkınızdır. Kesin başarısızlık veya süre aşımı bu hakkı sona erdirebilir. Örnekler:

• KIT: Tekrar süresini kaçırmak veya son denemede kalmak sınava girme hakkının kaybı demektir [16].
• TUM: Kredi eşiklerini tutturamamak kesin başarısızlığa yol açar [12].
• LMU: Standart süre artı iki dönemde geçilmeyen sınav kesin başarısız sayılır [13].

Härtefall (hakkaniyet gerektiren zor durum) kuralları ise programa özgüdür: Hamburg WiSo'da bu durumlar hakkında sınav kurulu başkanı karar verir [17]; FU Berlin'de kurul, istisnai koşullar varsa sonuç açıklandıktan sonra bile kalınan son denemeden çekilmeye izin verebilir, bunun için üç ay içinde başvurmak gerekir [21].

#Üniversite değiştirmek

Kesin başarısızlıktan sonra aynı bölümü başka bir üniversitede okumak her zaman mümkün değildir; bu eyalete göre değişir. Ama "Almanya'da bir daha hiç okuyamazsınız" demek de yanlıştır.

⚖️ Resmî kural (eyalet örnekleri):

• NRW (HG § 50): Seçtiğiniz programda gerekli bir sınavdan Almanya'daki herhangi bir üniversitede kesin olarak kaldıysanız kayıt reddedilir. Benzer programlar ise yalnızca sınav yönetmeliği öngörüyorsa ("erhebliche inhaltliche Nähe", belirgin içerik yakınlığı) etkilenir [4].
• Bavyera (BayHIG Art. 91): Farklı bir programa geçmediğiniz sürece kayıt reddedilir [6].
• Hamburg (HmbHG § 44): Aynı programa kayıt olunamaz; başka bir programa ancak kalınan sınav konuları orada da zorunluysa engel çıkar [5].
• Hessen (HessHG § 63): Aynı veya içerik olarak benzer bir programa kayıt reddedilebilir [7].
• KIT (Baden-Württemberg): Aynı veya esas olarak aynı içerikteki benzer programlar etkilenir [16].
• TU Berlin: Başvuranlar, seçtikleri programda Almanya/AB/AEA'da gerekli sınavlardan kesin olarak kalmadıklarını beyan eder [15].

Beyan ve belge yükümlülüğü: LMU, kayıt engellerini kendiliğinden bildirmenizi ister [22]. FU Berlin, üniversite değiştirirken bir Unbedenklichkeitsbescheinigung (engel yoktur belgesi: kesin olarak kalmadığınızı ve sınav hakkınızın devam ettiğini gösteren belge) talep eder [23]. Goethe Frankfurt WiWi'de ise başka Alman üniversitelerinde aynı veya benzer sınavda kullandığınız başarısız denemeler de sayılır [18].

💡 Pratik öneri: Kesin başarısızlığı gizlemeye çalışmayın; kayıt beyanında yanlış bilgi vermek daha büyük sorun yaratır. Hedef üniversitenin öğrenci sekreterliğine (Studierendensekretariat) durumunuzu yazılı sorun.

#Bölüm değiştirmek

Başka bir bölüme geçmek çoğu zaman mümkündür. Engeller genellikle şu durumlarda ortaya çıkar:

• Kesin olarak kaldığınız sınav yeni programda da zorunluysa (ör. Hamburg) [5].
• Yeni program eskisine içerik olarak yakınsa ve yönetmelik bunu öngörüyorsa (ör. NRW) [4].

İçerik olarak uzak, farklı bir alan ise genellikle açıktır. Uygulama ağırlıklı bir Hochschule (uygulamalı bilimler üniversitesi) de alternatif olabilir; farkları Hochschule, Universität ve FH karşılaştırmamızda anlattık. Seçenekleri görmek için üniversiteler ve programlar sayfalarımıza göz atabilirsiniz.

💡 Pratik öneri: Yeni programın sınav yönetmeliğini ve modül listesini inceleyin; kaldığınız dersin orada zorunlu olup olmadığını kontrol edin. Önceki derslerinizin tanınması (Anerkennung) için de başvurun.

#Exmatrikulation (kaydın silinmesi)

Exmatrikulation, üniversite kaydınızın silinmesidir. Yasalar bu konuda emredici bir dil kullanır: NRW HG § 51'de "ist zu exmatrikulieren" (kaydı silinir), ayrıca Bavyera Art. 94 ve Hamburg § 42 [4][6][5].

⚖️ Resmî kural: Buna rağmen Exmatrikulation, ayrı bir idari kararla (Bescheid) ve itiraz yolları belirtilerek uygulanır. Kararın itiraz edilebilir olduğunu bilin: Eyalet itiraz (Widerspruch) yolunu koruyorsa itiraz, aksi hâlde idare mahkemesinde dava açılır. Bavyera'da sınav kararları için itiraz veya doğrudan dava arasında seçim yapılabilir [6]. Zamanlama örnekleri:

• RWTH Aachen: Karar kesinleştiği dönemin sonunda [14].
• TU Berlin: Resen (kendiliğinden başlatılan işlemle), en erken iki ay sonra; başka bir programa başvurursanız ertelenir [15].

Yani süreç kendiliğinden, bir gecede gerçekleşmez; arada bir karar ve itiraz imkânı vardır. Nedenler, sonuçlar ve geri dönüş yolları için Exmatrikulation rehberimize bakın.

#Oturum izniniz için ne anlama gelir

AB dışından gelen öğrenciler için en büyük endişe genellikle vizedir. Almanya'da öğrenci oturum izni § 16b AufenthG'ye dayanır.

⚖️ Resmî kural:

• § 16b(2): Öğrenim amacına henüz ulaşılmadıysa ve makul bir süre içinde hâlâ ulaşılabilecekse izin uzatılır; yabancılar dairesi üniversitenin görüşünü alabilir [8].
• § 7(2) cümle 2: Esaslı bir şart ortadan kalkarsa iznin süresi sonradan kısaltılabilir. Bu bir takdir yetkisidir, otomatik bir sonuç değildir [9].
• § 16b(6): Öğrencinin sorumlu olmadığı nedenlerle izin geri alınacak veya kısaltılacaksa, başka bir kuruma başvurmak için dokuz aya kadar süre tanınır [8]. Kesin başarısızlığın bu kapsama girip girmediği netleşmiş değildir.
• BMI uygulama notları (06/2024): Program veya öğrenim yeri değişikliği mümkündür; yeni bir oturum izni için başvurulması gerekir ve bu izne hak vardır. Öğrenim makul sürede bitirilebilmelidir (toplam 10 yıla kadar kalış) [10].
• § 20 AufenthG: 18 aya kadar iş arama izni yalnızca öğrenimi başarıyla tamamladıktan sonra verilir [11].

Özetle: Bir sınavdan kalmak tek başına oturum izninizi sona erdirmez. Sınav başarısızlığı, öğrenimi makul sürede bitirmeniz şüpheli hâle geldiğinde veya kaydınız silindikten sonra oturum açısından önem kazanır.

💡 Pratik öneri: Yabancılar dairesine (Ausländerbehörde) erkenden ve yazılı olarak başvurun; somut bir plan sunun: yeni program, mesleki eğitim (Ausbildung) veya iş. Amaç değişikliği seçenekleri için öğrenci vizesinden çalışma iznine geçiş (Zweckwechsel) rehberimize, mezuniyet sonrası için iş arama vizesi rehberimize bakın.

#Hastalık, rapor (Attest) ve sınavdan çekilme (Rücktritt)

Sınava hasta girmek, sınavdan kalmanın en yaygın nedenlerinden biridir. Oysa birçok yönetmelik gerekçesiz çekilmeye (Rücktritt) belli bir tarihe kadar izin verir.

⚖️ Resmî kural (gerekçesiz çekilme örnekleri):

• RWTH Aachen: Sınavdan 3 iş günü öncesine kadar; sonrasında hastalık için hekim raporu 3. iş gününe kadar [14].
• TU Berlin: 3 gün öncesine kadar; rapor 5 gün içinde [15].
• Köln WiSo: 2 hafta öncesine kadar [19].
• TH Köln: 1 hafta öncesine kadar [20].
• KIT: Yazılı sınavlarda bir gün öncesine kadar, sözlü sınavlarda 3 iş günü öncesine kadar [16].

Bu tarihten sonra yalnızca geçerli bir nedenle (ör. hastalık) ve gecikmeden bildirerek çekilebilirsiniz; genellikle hekim raporu (Attest) gerekir. LMU'da işveren için verilen normal iş göremezlik belgesi (Arbeitsunfähigkeitsbescheinigung) yeterli değildir; sınava girememe durumunu belirten bir hekim raporu istenir [13]. Bazı kurullar resmî hekim veya güvenilir hekim (Vertrauensarzt) raporu isteyebilir.

⚖️ Resmî kural: İncelediğimiz tüm kurumlarda geçerli bir neden olmadan sınava girmemek 5,0 veya "nicht bestanden" demektir, yani bir deneme hakkınız yanar.

💡 Pratik öneri: Hastalık bildirimi şablonumuz genel bir bildirim içindir; Prüfungsamt'ın sınavdan çekilme formu değildir. Üniversitenizin kendi formunu kullanın. Uzun süreli hastalıkta izin dönemi (Urlaubssemester) rehberimize ve izin dönemi dilekçe şablonumuza bakın.

#10 üniversite karşılaştırması

Bu örnekler belirli programlara veya sınav yönetmeliklerine aittir. Kendi sınav yönetmeliğiniz (Prüfungsordnung) farklı olabilir. (These examples refer to specific programmes or examination regulations. Your own Prüfungsordnung may differ.)

Yönetmelikler Eylül 2026'da kontrol edildi.

Kaynaklar: TUM [12], LMU [13], RWTH [14], TU Berlin [15], KIT [16], Hamburg [17], Frankfurt [18], Köln [19], TH Köln [20], FU Berlin [21]. KP = kredi puanı (ECTS), ÇS = çoktan seçmeli.

#Dört öğrenci senaryosu

#Senaryo 1: İlk denemede kaldınız

• Önce kontrol edilecek belge: Sınav yönetmeliğinizdeki tekrar maddesi ve öğrenci portalındaki sonuç kaydı.
• Prüfungsamt'a soru: "Tekrar sınavına ayrıca kayıt olmam gerekiyor mu ve kayıt dönemi ne zaman?"
• Süre: Bir sonraki sınav dönemi; TUM'da normalde yaklaşık altı ay, KIT'te dördüncü dönemin sonu [12][16].
• Olası seçenekler: Freiversuch varsa (ör. LMU, TU Berlin, RWTH'de başvuruyla) denemenin sayılmaması; sınav incelemesi (Klausureinsicht) [13][14][15].
• Kaçınılacak hata: "Nasılsa daha hakkım var" deyip tekrarı ertelemek.

#Senaryo 2: Drittversuch, yani son deneme önünüzde

• Önce kontrol edilecek belge: Son denemeden sonra sözlü tamamlama sınavı, ek hak veya Härtefall kuralı olup olmadığı.
• Prüfungsamt'a soru: "Bu son denemem mi? Kalırsam sözlü tamamlama sınavı veya ek hak var mı?"
• Süre: Çekilme son tarihi (ör. RWTH 3 iş günü, Köln 2 hafta öncesi) [14][19].
• Olası seçenekler: RWTH'de başvuruyla sözlü tamamlama, TU Berlin'de danışmanlık sonrası dördüncü hak, Köln ve TH Köln'de ek haklar [14][15][19][20].
• Kaçınılacak hata: Hasta veya hazırlıksızken sınava girmek; geçerli nedeniniz varsa zamanında ve raporla çekilin.

#Senaryo 3: Zorunlu modülden kesin olarak kaldınız

• Önce kontrol edilecek belge: Kesin başarısızlık kararı (Bescheid) ve içindeki itiraz bilgisi.
• Prüfungsamt'a soru: "Kararın kesinleşme tarihi nedir ve Exmatrikulation ne zaman uygulanır?"
• Süre: İtiraz süresi, örneğin Hamburg, Frankfurt ve RWTH'de bir ay [14][17][18].
• Olası seçenekler: İtiraz; FU Berlin'de istisnai koşullarda son denemeden çekilme (üç ay içinde) [21]; başka bir bölüme geçiş.
• Kaçınılacak hata: Aynı bölüme başka eyalette kaydı sorunsuz sanmak; eyalet kurallarını kontrol edin.

#Senaryo 4: AB dışından öğrencisiniz ve bölüm değiştirmek istiyorsunuz

• Önce kontrol edilecek belge: Oturum izninizin geçerlilik tarihi ve yeni programın kabul koşulları.
• Prüfungsamt'a soru: "Unbedenklichkeitsbescheinigung veya sınav hakkı belgesi alabilir miyim?" [23]
• Süre: Yeni programın başvuru dönemi ve oturum izninizin bitiş tarihi.
• Olası seçenekler: BMI notlarına göre program değişikliği mümkündür; yeni oturum izni için başvurmanız gerekir [10].
• Kaçınılacak hata: Ausländerbehörde'yi son ana kadar bilgilendirmemek. Planınızı yazılı sunun.

#"Sınavdan kaldım, şimdi ne yapmalıyım" kontrol listesi

• Sonuç bildirimini ve itiraz bilgilerini (Rechtsbehelfsbelehrung) dikkatle okuyun.
• Sınav yönetmeliğinizde bunun kaçıncı deneme olduğunu kontrol edin.
• Tekrar sınavının kayıt ve sınav tarihlerini not edin.
• Freiversuch, ek hak veya sözlü tamamlama sınavı olup olmadığını araştırın.
• İmkân varsa sınav kağıdınızı inceleyin (Klausureinsicht).
• Prüfungsamt veya bölüm danışmanlığı (Studienfachberatung) ile görüşün.
• Son denemeyse danışmanlık alın, Härtefall imkânını sorun ve itiraz süresini takip edin.
• AB dışındansanız bir plan hazırlayın ve Ausländerbehörde ile yazılı iletişim kurun.
• Kendinize iyi bakın; zorlanıyorsanız yalnızlık ve ruh sağlığı yazımıza göz atın ve üniversitenizin psikolojik danışma servisine başvurun.

#Sıkça sorulan sorular

#Almanya'da bir sınavı kaç kez tekrar edebilirim?

Ülke genelinde tek bir sayı yoktur; kendi sınav yönetmeliğiniz belirler. İncelediğimiz 10 kurumda aralık geniştir: KIT'te iki deneme, RWTH, Hamburg WiSo, Köln WiSo, TH Köln ve FU Berlin BWL'de üç, TU Berlin'de danışmanlık sonrası dört. TUM ve LMU'da deneme sayısı sınırsız ama süreye bağlıdır. Köln ve TH Köln'de ayrıca başvuruyla ek haklar vardır. Yönlendirme sınavlarında hak sayısı çoğu zaman ikidir.

#Almanya'da 4,0 geçer not mu?

İncelediğimiz kurumların tamamında geçme notu 4,0'dır (ausreichend, yeterli). Ancak bazı istisnalar vardır: RWTH Informatik'te bir modüldeki her alt değerlendirmenin ayrı ayrı en az 4,0 olması gerekir. FU Berlin'de çoktan seçmeli sınavlar puanların yüzde ellisiyle geçilir. Notsuz ödevler yalnızca "bestanden" veya "nicht bestanden" olarak değerlendirilir. Modül tanımınızı mutlaka kontrol edin.

#Sınavdan kalmak öğrenci vizemi etkiler mi?

Bir sınavdan kalmak tek başına oturum izninizi sona erdirmez. Öğrenimi makul sürede bitirmeniz şüpheli hâle gelirse veya kaydınız silinirse oturum açısından önem kazanır. Yabancılar dairesi iznin süresini kısaltabilir, ama bu bir takdir kararıdır. Program değişikliği mümkündür; yeni bir izin için başvurmanız gerekir. Ausländerbehörde ile erken ve yazılı iletişim kurun.

#Kesin olarak kaldıktan sonra başka yerde okuyabilir miyim?

Çoğu zaman evet, ama bu eyalete ve programa bağlıdır. NRW ve Bavyera'da aynı programa kayıt reddedilir; Hessen'de reddedilebilir. Hamburg'da başka bir programa ancak kalınan sınav orada da zorunluysa engel çıkar. Tamamen farklı bir bölüm genellikle mümkündür. Bazı üniversiteler beyan veya Unbedenklichkeitsbescheinigung ister; durumunuzu dürüstçe bildirin.

#Geçtiğim bir sınavı notumu yükseltmek için tekrar edebilir miyim?

İncelediğimiz kurumların çoğunda hayır. LMU Informatik'te bir kez, bir sonraki olağan sınav tarihinde mümkündür ve iyi olan not sayılır. TH Köln'de dört ek hakkın ikisi not yükseltmek için kullanılabilir. RWTH ve FU Berlin ise tekrar yerine bazı notları ortalamadan çıkarma veya notsuza çevirme imkânı sunar. Kendi yönetmeliğinizde "Notenverbesserung" ifadesini arayın.

#Freiversuch nedir?

Freiversuch, kalırsanız hiç girilmemiş sayılan bir deneme hakkıdır; kalınan sınav hak sayınızdan düşmez. Her yönetmelikte yoktur. LMU Informatik'te standart süre içindeki ilk başarısız deneme sayılmaz. RWTH'de ilk üç dönemde kalınan en fazla üç yazılı sınav için başvurabilirsiniz. TU Berlin'de ilk dönemde kalınan Bachelor sınavları sayılmaz. Tez için genellikle geçerli değildir.

#Kaynaklar

1. KMK, Ländergemeinsame Strukturvorgaben (i.d.F. 04.02.2010) — https://www.kmk.org/fileadmin/Dateien/veroeffentlichungen_beschluesse/2003/2003_10_10-Laendergemeinsame-Strukturvorgaben.pdf
2. HRK/KMK, Diploma Supplement şablonu (2015) — https://www.hrk.de/fileadmin/redaktion/hrk/02-Dokumente/02-03-Studium/02-03-01-Studium-Studienreform/Bologna_Dokumente/Diploma_Supplement_englisch_2015_aktualisiert.pdf
3. KMK, Vereinbarung über die Festsetzung der Gesamtnote bei ausländischen Hochschulzugangszeugnissen (2013) — https://www.kmk.org/fileadmin/Dateien/pdf/ZAB/Hochschulzugang_Beschluesse_der_KMK/GesNot05.pdf
4. Hochschulgesetz NRW (§§ 50, 51, 64) — https://recht.nrw.de/lrgv/gesetz/07052025-gesetz-ueber-die-hochschulen-des-landes-nordrhein-westfalen-hochschulgesetz-hg/
5. Hamburgisches Hochschulgesetz (§§ 42, 44, 65; Universität Hamburg Hukuk Fakültesi konsolide metni) — https://www.jura.uni-hamburg.de/media/service/rechtsgrundlagen/a-allgemeines/a--i--hamburgisches-hochschulgesetz--hmbhg-.pdf
6. Bayerisches Hochschulinnovationsgesetz (Art. 84, 91, 94) — https://www.gesetze-bayern.de/Content/Document/BayHIG-84
7. Hessisches Hochschulgesetz (2021) — https://www.uni-giessen.de/de/mug/1/pdf/1_31_00_1_HHG2021_DruckJLU
8. § 16b AufenthG — https://www.gesetze-im-internet.de/aufenthg_2004/__16b.html
9. § 7 AufenthG — https://www.gesetze-im-internet.de/aufenthg_2004/__7.html
10. BMI, Anwendungshinweise zum Fachkräfteeinwanderungsgesetz (Rechtsstand 01.06.2024) — https://www.bmi.bund.de/SharedDocs/downloads/DE/veroeffentlichungen/themen/migration/anwendungshinweise-fachkraefteeinwanderungsgesetz.pdf?__blob=publicationFile&v=16
11. § 20 AufenthG — https://www.gesetze-im-internet.de/aufenthg_2004/__20.html
12. TUM, APSO (2024 değişiklikleriyle) — https://www.edu.sot.tum.de/fileadmin/w00bed/edu/Documents/Studium/APSO/Lesb.F._APSO_vom_18.03.2011_mit_11._AES_vom_17.12.2024.pdf
13. LMU, PStO B.Sc. Informatik (2022) — https://cms-cdn.lmu.de/media/contenthub/amtliche-veroeffentlichungen/1568-16in-ba-nf30-2022-ps00.pdf
14. RWTH Aachen, Übergreifende Prüfungsordnung (2025 değişiklikleriyle) — https://www.rwth-aachen.de/global/show_document.asp?id=aaaaaaaaddqknak
15. TU Berlin, AllgStuPO (Amtl. Mitteilungsblatt 29/2024) — https://www.static.tu.berlin/fileadmin/www/10000000/Studiengaenge/StuPOs/AllgStuPO_deu.pdf
16. KIT, SPO B.Sc. Informatik (2022) — https://www.sle.kit.edu/downloads/AmtlicheBekanntmachungen/2022_AB_034.pdf
17. Universität Hamburg, PO WiSo B.Sc. (2024) — https://www.uni-hamburg.de/campuscenter/studienorganisation/ordnungen-satzungen/pruefungsordnungen/wirtschafts-und-sozialwissenschaften/20240508-po-wiso-bsc-82.pdf
18. Goethe-Universität Frankfurt, B.Sc. Wirtschaftswissenschaften PO (2022) — https://www.uni-frankfurt.de/112161167/BA_Wirtschaftswissenschaften_2022_01_31.pdf
19. Universität zu Köln, WiSo Gemeinsame Prüfungsordnung (2025) — https://wiso.uni-koeln.de/sites/fakultaet/dokumente/PA/po/GPO_2025.pdf
20. TH Köln, Rahmenprüfungsordnungen (2023) — https://www.th-koeln.de/mam/downloads/deutsch/hochschule/amtlichemitteilungen/inkraftsetzungssatzung_rpoen_2023_final.pdf
21. FU Berlin, RSPO (2013) — https://www.fu-berlin.de/service/zuvdocs/amtsblatt/2013/ab322013.pdf ; SPO B.Sc. BWL (2017) — https://www.wiwiss.fu-berlin.de/studium-lehre/pruefungsbuero/studien--und-pruefungsordnungen/BWLab112017.pdf
22. LMU, Immatrikulationshindernisse — https://www.lmu.de/de/workspace-fuer-studierende/1x1-des-studiums/immatrikulationshindernisse-und-versagungsgruende/index.html
23. FU Berlin WiWiss, Unbedenklichkeitsbescheinigung — https://www.wiwiss.fu-berlin.de/studium-lehre/pruefungsbuero/Bescheinigungen/Unbedenklichkeitsbescheinigungen/

Yönetmelikler Eylül 2026'da 10 Alman üniversitesinde kontrol edildi; kurallar değişebilir, kendi yönetmeliğinizin güncel sürümünü mutlaka kontrol edin. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir.